|
Doel van het symposium is enkele facetten van deze multidisciplinaire
aanpak toe te lichten en mogelijke therapeutische invalshoeken
hieraan te koppelen. Sprekers zijn:
• dr. Christl Tuyttens (dienst endocrinologie):
endocrinologische aspecten en therapeutische mogelijkheden
• dr. Guy Brusselle (dienst pneumologie):
obesitas en slaap
• dr. Thierry Onghena (dienst algemene
heelkunde): chirurgische aspecten.
Endocrinologische aspecten en therapeutische
mogelijkheden
Obesitas is een multifactoriële aandoening met als belangrijke
factoren de genetische aanleg enerzijds en milieufactoren
– zoals beweging en eetgewoonten – anderzijds.
Ook psychologische invloeden spelen een rol. Een enkele maal
kan obesitas secundair zijn aan hypothyroïdie, Cushing,
hypothalamische aandoening… Alhoewel zelden veroorzaakt
door één specifieke aandoening, vormt obesitas
meestal een risicofactor voor hypertensie, galstenen, gewrichtslijden,
hyperlipidemie, atherosclerose, diabetes mellitus en slaapstoornissen.
Zowel de huisarts als de specialist moeten de obese patiënt
informeren en – rekening houdend met de familiale en
sociaal-economische context – een behandeling voorstellen.
Het belang van een evenwichtig dieet en van lichaamsbeweging
is algemeen aanvaard. Primordiaal zijn echter ook het stimuleren
van gedragswijzigingen, het aanpakken van de co-morbiditeit
en het opsporen van verraderlijke eetstoornissen. Het vooropgestelde
doel van vermagering moet realistisch zijn, moet traag maar
gestadig bereikt worden en dient vooral individueel bekeken
te worden. De behandeling met medicijnen is erop gericht het
gewichtsverlies te maximaliseren (met behulp van een dieet)
en te bestendigen.
Obesitas blijft een belangrijk gezondheidsrisico en de behandeling
ervan is vaak teleurstellend. Toch heeft een bescheiden gewichtsverlies
van 10% al een duidelijke positieve invloed op de obesitas
geassocieerde morbiditeit en mortaliteit.
Obesitas en slaap
Obesitas kan de ademhaling tijdens de slaap op verschillende
manieren negatief beïnvloeden.
Zo kan obesitas aanleiding geven tot het obstructief slaapapneusyndroom
(OSAS). 80% van de patiënten met OSAS zijn obees. Ten
gevolge van (vooral androïde) obesitas is de oropharynx
nauwer en wordt tijdens de slaap de bovenste luchtweg gemakkelijker
afgesloten door het achteruitvallen van de tong en/of het
weke verhemelte. Deze apneus geven aanleiding tot korte ontwaakepisodes,
die de slaap fragmenteren. De patiënt wordt overdag meer
slaperig, wat het risico op werk- en verkeersongevallen aanzienlijk
verhoogt.
OSAS is bovendien een onafhankelijke risicofactor voor het
optreden van hypertensie, CVA (cerebrovasculaire accidenten)
en acuut myocardinfarct. Dit onderstreept het belang van een
vroegtijdige diagnose door middel van polysomnografie.
De behandeling bestaat uit vermagering en het mijden van alcohol
en slaappillen. Bij ernstig OSAS is de gouden standaard een
behandeling met positieve luchtdruk via de neus (nasale CPAP
= Continuous Positive Airway Pressure).
Een tweede bedreiging is het slaap hypoventilatie syndroom
ten gevolge van morbide obesitas. Morbide obesitas geeft aanleiding
tot een restrictief syndroom. Hierdoor is de in de longen
aanwezige O2-reserve kleiner bij obese personen. Het slaap
hypoventilatie syndroom vertoont geen apneus, maar wordt gekenmerkt
door een continue O2-desaturatie tijdens de slaap en/of een
progressieve CO2 stapeling. Vooral de REM-slaap blijkt een
vulnerabele periode te zijn, gezien er een bijna volledige
slaapparalyse is.
Slaap hypoventilatie syndroom kan gepaard gaan met ernstige
verwikkelingen. De therapie bestaat uit vermagering, eventueel
chronische zuurstoftherapie thuis en/of Bilevel Positive Airway
Pressure (BiPAP).
Chirurgische aspecten
De plaats van de chirurgie kan vandaag niet meer vergeten
worden, niet in het minst door de mediahetze errond. Heelkunde
voor obesitas bestaat uit plastische heelkunde enerzijds (lipectomie
– liposuctie) en ingrepen die moeten leiden tot een
negatieve energiebalans anderzijds.
Het hoofddoel van deze laatste groep ingrepen is de co-morbiditeit
door obesitas veroorzaakt, te voorkomen of te verminderen.
De patiënt moet echter aan bepaalde criteria voldoen:
• de conservatieve aanpak met dieet onder begeleiding
en lichaamsbeweging heeft gefaald.
• de Body Mass Index (BMI, gewicht in kg gedeeld door
het kwadraat van de lengte in meter) moet 40 zijn, of 35 maar
dan met co-morbiditeit.
De bariatrische heelkunde kan ingedeeld worden in twee soorten.
De restrictieve heelkunde zorgt ervoor dat de hoeveelheid
voedsel die per maaltijd kan ingenomen worden beperkt blijft.
Er is een reductie van de maaginhoud, hetzij door een partiële
maagresectie hetzij door het omvormen van de maag tot een
soort zandloper.
Een tweede soort ingrepen brengt de vertering dermate in de
war dat de patiënt kan blijven eten, maar vermagert door
maldigestie en/of malabsorptie. Maldigestie wordt bekomen
door een dumping syndroom te veroorzaken. Malabsorptie verkrijgt
men door de bilio-pancreatische verteringssappen laattijdig
in contact te brengen met het voedsel.
Elke techniek heeft zijn specifieke indicaties, voordelen
en nadelen.
|
