Privacy is een gevoelig, maar ook een heel breed onderwerp. Zo is er de jongste jaren heel wat te doen rond het internet met al zijn mogelijkheden en gevaren, niet in het minst voor de medische wereld. Ook op kleinere schaal is privacy aan de orde van de dag. Denken we maar aan de meningsverschillen rond het bijhouden van patiëntendossiers en de discussie over de rechten van de patiënt op inzage.
Naast deze belangrijke maatschappelijke debatten, is er de dagelijkse praktijk in artsenpraktijken, ziekenhuizen en zorginstellingen. In theorie zijn we het allemaal roerend eens: elke patiënt heeft recht op privacy. Niemand die daar nog aan twijfelt. Maar daarmee is de kous niet af. Wat betekent dat eigenlijk: recht op privacy? En wat zijn de consequenties daarvan? Als je er even stil bij staat, blijkt dat wat we als een vanzelfsprekendheid beschouwen veeleer een opdracht is.

Uit het leven gegrepen
Dat is het minste wat je kan zeggen na het bekijken van de video Privacy, een kwestie van respect. De video is het resultaat van drie jaar reflectie en vorming. De aanleiding was een vriendelijke brief van familie van een patiënt die overleed op de afdeling Palliatieve Zorg. In de brief werden de medewerkers van de afdeling bedankt voor de aandacht die zij besteedden aan de privacy en de intimiteit van de patiënt en zijn familie. De medewerkers waren gevleid natuurlijk, maar tegelijk zette de brief hen aan het denken. Het thema privacy werd onverwacht expliciet onder de aandacht gebracht. Al vlug bleek dat nogal wat mensen hierrond met vragen zaten. Enkele enthousiastelingen zetten zich rond de tafel, richtten een werkgroep op, en besloten om het onderwerp uit te diepen en tot een set van heel concrete, praktijkgerichte leidraden te komen.

Een eerste moeilijkheid was de omschrijving van het begrip privacy. Als synoniem valt wel eens de term “persoonlijke levenssfeer”, gekoppeld aan het veelzeggende begrip “autonomie”: elk mens bepaalt autonoom wat tot zijn privacy behoort. Bovendien blijkt de vlag “privacy” veel ladingen te dekken. In de vakliteratuur is sprake van ruimtelijke privacy, lichamelijke privacy, psychosociale privacy, levensbeschouwelijke privacy, informationele privacy, en ga zo maar door. Welke definitie je echter ook aanhoudt of welke soort privacy je ook onder de loep neemt, telkens weer kom je tot de vaststelling: privacy heeft te maken met een ingesteldheid, een basishouding, gekenmerkt door twee kerngedachten: respect en discretie.

De werkgroep, bestaande uit vrijwilligers, verpleegkundigen, een psychologe en een projectleider, was van meet af aan erg op de praktijk gericht. Dat resulteerde in de organisatie van een interne vormingsdag, waar een zeventigtal medewerkers (verpleegkundigen, artsen, vrijwilligers, schoonmaakpersoneel,...) van de dienst Palliatieve Zorg op afkwam. De vorming was interactief en de respons was erg positief.

Na een theoretische uiteenzetting over het onderwerp, confronteerden de leden van de werkgroep hun collega’s met een aantal taferelen “uit het leven gegrepen”. Soms expliciet, soms ook heel subtiel, tonen deze taferelen wat er zoal verkeerd kan lopen op het vlak van privacy. Elke scène, elke casus, nodigt uit tot discussie.
Het zijn deze geacteerde taferelen die nu ook op video staan. Samen met een documentatiemap vormt de video het ideale werkmateriaal voor vormingssessies met werknemers in ziekenhuizen en andere zorginstellingen. De video is niet belerend en pretendeert ook niet het laatste woord over privacy gezegd te hebben. Dat de taferelen uitgedacht zijn en geacteerd worden door mensen uit de dagelijkse praktijk, staat wel garant voor een realistische en werkbare benadering van het gegeven.

Voor meer informatie over de video en de documentatiemap Privacy, een kwestie van respect, kan u terecht bij de dienst Palliatieve Zorg, tel.: 09 224 51 94.