Dr. Tuyttens: Vier of vijf maand geleden stelde minister Frank Vandenbroucke het voor alsof alles al in kannen en kruiken was. In werkelijkheid stond er nog niets op papier. En blijkbaar waren er ook geen middelen voor voorzien. In de huidige situatie valt het nog te bezien of er iets komt van al die mooie beloften.

Eén van de initiatieven was de introductie van een diabetespas.
Dr. Haemers: Dit pasje zou de diabetespatiënten toegang geven tot een programma van zorgen. Wat er meestal niet bij verteld wordt, is dat het om een beperkt aantal diabetespatiënten gaat, met name zij die minstens tweemaal daags insuline spuiten. Wat het gratis onderzoek bij de podologe betreft, komen alleen patiënten met hoog risico voor voetletsels in aanmerking. Hoe men kandidaten zal selecteren is nog niet bekend. De minister heeft wat te snel de voorstellen als reeds verworven voorrechten voorgesteld. De media zijn hem daarin haastig en ongenuanceerd gevolgd. Met als gevolg dat verwachtingen zijn geschapen die moeilijk ingelost kunnen worden.

En toch moet er dringend iets gebeuren. Neem nu de discriminatie van diabetespatiënten.
Dr. Haemers: De discriminatie van diabetici is een oud zeer. Vaak worden deze mensen bij verzekeringsmaatschappijen geweigerd of moeten ze hogere premies betalen. Alle diabetici die insuline spuiten worden daarbij over dezelfde kam geschoren, hoewel er grote verschillen bestaan in de ernst van de ziekte en de kans op complicaties. De werkgroep betreffende sociale discriminatie vraagt de verzekeringssector om geen hogere premies aan te rekenen bij diabetici die zich goed verzorgen, goed geregeld zijn en dus minder kans lopen op complicaties. Maar de kans dat de verzekeringsmaatschappijen daar rekening mee zullen houden, lijkt me klein.

Er was ook sprake van een grootschalige voorlichtingscampagne rond diabetes.
Dr. Tuyttens: Diabetes is geen onbekende ziekte, maar voor velen blijft het een ver-van-mijn-bed-show. Weinig mensen gaan spontaan bij een huisarts op controle voor diabetes. Daarom heeft een campagne wel degelijk zin. Mensen moeten ertoe aangespoord worden om zich preventief te laten onderzoeken. Een campagne zoals de borstscreening of de melanoomdagen, waarbij risicogroepen gratis op consultatie kunnen, lijkt mij het meest effectief. En dat kan heel eenvoudig georganiseerd worden.

Motivatie is erg belangrijk
Ook de problemen met de rijbewijzen voor diabetici zijn de wereld nog niet uit?
Dr. Haemers: Mensen met diabetes die bloedsuikerverlagende pillen gebruiken (alleen Glucophage, Metformin, Metformax en Avandia horen er niet bij) of insuline spuiten, moeten via een endocrinoloog een nieuw rijbewijs aanvragen. Dit rijbewijs blijft vijf jaar geldig voor wie jonger is dan vijftig, slechts drie jaar voor de vijftigplussers. Men moet – gelukkig! – geen nieuw rijexamen afleggen, maar er moet wel een onderzoek gebeuren en twee vragenlijsten moeten ingevuld worden. In sommige gevallen kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn: oognazicht, elektrocardiogram,... Het is echter nog nooit bewezen dat diabetici meer ongevallen veroorzaken, integendeel. Veel diabetici zijn zich bewust van de gevaren van hypoglycemie (te laag suikergehalte met eventueel stoornissen in gezichtsscherpte en bewustzijn) en nemen hun voorzorgen.

Afschaffen dus maar, die wetgeving?
Dr. Haemers: Er zijn natuurlijk diabetici (en ook veel andere bestuurders!) die beter niet meer achter het stuur zitten. Mensen met ernstige oogletsels of personen die een te laag suikergehalte niet of te laat aanvoelen, kunnen een reëel gevaar betekenen op de weg. Maar de huidige regeling is niet goed. Patiënten die zich goed controleren en goed geregeld zijn en dus vlugger een hypoglycemie kunnen oplopen, zouden verstoken blijven van een rijbewijs; slecht geregelde patiënten met constant hoge glycemies zouden minder problemen ondervinden om een rijbewijs te bekomen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn.
Bovendien ben ik als endocrinoloog niet gelukkig met de verantwoordelijkheid die ik opgelegd krijg. Bij het invullen van de documenten moeten wij voor een deel blind vertrouwen op wat de patiënt ons vertelt. Zeker bij personen die wij maar één keer zien voor het invullen van de aanvraag, zijn we heel kwetsbaar. Als er dan toch iemand door een hypoglycemie een ongeval veroorzaakt, kunnen we mee verantwoordelijk gesteld worden voor de gevolgen. Bovendien bemoeilijkt deze taak de relatie arts-patiënt. Vergeet niet dat je vaak iemands broodwinning afneemt als je hem de aanvraag voor zijn rijbewijs weigert. Een behandelend arts kan dat moeilijk maken tegenover zijn patiënt.

Laat ons proberen om toch maar positief af te sluiten: in Amerika heeft een onderzoek aangetoond dat een half uurtje wandelen per dag en een klein beetje gewicht verliezen, het risico op ouderdomsdiabetes halveren.
Dr. Tuyttens: Wie 5 tot 10% lichaamsgewicht verliest, loopt inderdaad exponentieel veel minder kans op een hele reeks van ziekten. Belangrijk is echter de motivatie om het vol te houden. En daar schort het wel eens aan. Wie meewerkt aan een wetenschappelijk onderzoek, is sowieso al extra gemotiveerd. Het blijft voor veel mensen een niet te onderschatten inspanning.

Tot slot een woordje over de rol van de huisarts in dit alles?
Dr. Haemers: Huisartsen spelen een belangrijke rol in de risicoscreening. Als endocrinoloog staan wij een stuk verder van de patiënt. Als iemand beweert dat hij zijn dieet strikt opvolgt, dan moet ik hem op zijn woord geloven – wat ik niet altijd doe. Een huisarts kent beter de omgeving en de situatie waarin zijn patiënt zich bevindt. Hij ziet hem vaker. Hij zou dus ook wettelijk bevoegd moeten worden om de rijbewijsaanvraag voor zijn patiënt in orde te brengen. Wat het bezoek aan de podoloog of diëtist betreft, hoop ik dat niemand dit zal uitstellen in de veronderstelling dat het binnenkort gratis zal kunnen. Je gezondheid is te belangrijk om ze afhankelijk te maken van een ministerieel besluit.

Het diabetesteam van AZ Sint-Lucas
AZ Sint-Lucas beschikt over een diabetesteam, bestaande uit endocrinologen, diabetesverpleegkundigen, een diëtiste, een podologe en een sociaal assistente. Eén van de troeven van het team, is de diabetesconventie. Die bepaalt dat patiënten die per dag twee of meer insulinespuiten nodig hebben, in het ziekenhuis gratis controlemateriaal ter beschikking krijgen. Het gaat om een glucosemeter, meetstrips (van 30 tot maximum 140 per maand), een vingerpriktoestel en lancetten. Deze patiënten kunnen bovendien gratis een beroep doen op de diabetesverpleegkundigen, de diëtiste en de sociaal assistente van het diabetesteam.
Om recht te hebben op dit controlemateriaal moet men bewijzen dat men de metingen wel degelijk uitvoert. Bovendien moet de patiënt zich laten begeleiden door het diabetesteam, in samenwerking met de huisarts.

Voor meer info over het diabetesteam van AZ Sint-Lucas kan u terecht bij dr. Stany Haemers - tel.: 09 224 63 58
of dr. Christl Tuyttens - tel.: 09 224 63 57.