Dr. Delens: De fusie van het AZ Heilige Familie en het AZ Sint-Vincentius tot het AZ Sint-Lucas had – zoals voor vele diensten – ook grote gevolgen voor de afdeling radiologie. Een relatief kleine en een middelgrote dienst werden samengevoegd tot één grote afdeling. Structureel vergt zoiets een hele aanpassing, zowel van toestellen als van personeel en artsen. De eerste jaren hebben we veel tijd en energie in die nieuwe samenwerking gestopt. Met een mooi resultaat overigens. Vorig jaar leek ons de tijd rijp voor een volgende stap, met name een grondige organisatorische herschikking ten dienste van onze twee belangrijkste doelgroepen: de verwijzende artsen en de patiënten. Fundamenteel hierbij is communicatie, zowel verbale als niet-verbale. In een kleine organisatie is zoiets vanzelfsprekend, maar in een groter geheel is dat minder evident. Om de communicatie in goede banen te leiden zijn duidelijke regels en afspraken nodig. Eénmaal die er zijn en goed nageleefd worden, kan de communicatie als vanouds spontaan en informeel zijn gang gaan.
Voor de reorganisatie van de dienst radiologie is het hele proces dat een patiënt doorwandelt in kaart gebracht en elke stap in dit proces is geoptimaliseerd. Het verschil schuilt soms in kleine dingen. De mensen met wie je werkt zijn daarbij méér dan eens een doorslaggevende factor. Er is vandaag een uitstekende verstandhouding tussen artsen, verpleegkundigen, secretariaatsmedewerkers en ondersteunend personeel, waarbij alle neuzen in dezelfde richting wijzen. Het voltallige personeel is overigens heel nauw betrokken geweest bij de reorganisatie. Zonder al die mensen hadden we nooit dit mooie resultaat bereikt.

Ten voordele van de patiënt
Samenwerken, duidelijke afspraken maken, een goede communicatie: de reorganisatie is louter een kwestie van menselijke relaties?
Dr. Delens: Neen, dat is maar één aspect van het verhaal. De schaalvergroting en de technologische evoluties in de radiologie spelen ook een belangrijke rol. De mogelijkheden van bepaalde radiologische toestellen stijgen de jongste jaren exponentieel. Er is bovendien een razendsnelle evolutie naar digitalisering van alle onderzoeken. De apparaten vergen een preciezere bediening, wat zich vertaalt in het opstellen van precifieke proceduren en vooral aan subspecialisatie. Hier blijkt de meerwaarde van de fusie. Hoe groter de dienst, hoe meer mogelijkheden tot subspecialisatie. Ook dat is deel van de reorganisatie. Elke radioloog doet nog alle onderzoeken, maar per subspecialiteit zijn er één of twee aanspreekpersonen. In de toekomst zal die profilering op subspecialisaties zich verder doorzetten.
Een ander aspect in de reorganisatie is de factor ruimte en architectuur. Het is geen sinecure om twee radiologie diensten op de werkvloer samen te voegen. Het is een geleidelijk proces van rationalisering, dat nog altijd gaande is. Het grootste deel van onze dienst is overgebracht naar de voormalige campus Heilige Familie. Binnenkort verhuist ook de laatste digitale zaal van campus Sint-Vincentius naar campus Heilige Familie. Dergelijke verhuisbewegingen hebben uiteraard een grote invloed op het dagelijkse reilen en zeilen, op de bezetting van de zalen, op het personeelsbeleid en op de werking van de secretariaten. De dienstverlening aan de patiënt en aan de verwijzende arts varen er in elk geval wel bij.

Kan u daar enkele concrete voorbeelden van geven?
Dr. Delens: Ons doel was om de verwijzende artsen de grootste kwaliteit van beeldmateriaal en diagnose te garanderen en de patiënt de grootste mate van service. Op beide gebieden kunnen we mooie resultaten voorleggen. Zo zijn de wachttijden voor de patiënt door de verdere reorganisatie tot een minimum herleid. Vroeger geraakte elk type patiënt in principe in elke radiologische conventionele zaal voor onderzoek. Regels waren er nauwelijks. Nu heeft elke zaal haar toegewezen doelgroep: de ambulante patiënten, de spoedpatiënten, de gehospitaliseerde patiënten of de patiënten voor langdurige onderzoeken. Bovendien worden pieken en dalen maximaal vermeden dankzij een afsprakenbeleid . De patiëntenflow wordt gespreid, zodat het debiet vrij constant blijft. Vroeger was dat niet haalbaar. Nu maken meer en meer consultaties van de mogelijkheid gebruik om hun patiënten op afspraak te laten komen. Ze zien er de meerwaarde van, aangezien de patiënt erbij wint.
De patiënt wint overigens op diverse vlakken. Het interne transport van de patiënten wordt sinds kort vanuit de dienst radiologie gestuurd, wat de flexibiliteit ten goede komt en de wachttijden voor de gehospitaliseerde patiënt ook doet dalen. Steeds meer artsen gebruiken de nieuwste mogelijkheden voor het opstellen van hun protocols, wat opnieuw een serieuze tijdswinst voor de patiënt oplevert. Op het ogenblik loopt een project waarbij drie radiologen al hun protocols digitaal inspreken met spraakherkenningssoftware. Eénmaal de kinderziekten uit dat systeem gehaald zijn, wordt dit ongetwijfeld de nieuwe standaard.
Ten bate van de patiënten werden ook diverse infofolders gemaakt met praktische en begrijpelijke informatie over MR, CT-scan, mammografie en angiografie. Zo willen we de mogelijke schrik voor het onbekende van het onderzoek minimaliseren. Tevens werden onze wachtzalen en gangen verfraaid om het tijdelijk verblijf op onze dienst zo aangenaam mogelijk te maken.

Ten voordele van de artsen
En op welke manier wordt de verwijzende artsen de grootste kwaliteit gegarandeerd?
Dr. Delens: Sinds begin maart is de tweede MR in functie. De twee toestellen zijn quasi identiek: de oudere MR heeft een upgrade gehad, waardoor hij zo goed als nieuw is. De beeldkwaliteit van beide toestellen is sterk verbeterd. De jongste MR biedt enkele bijkomende opties: mammo-MR, functionele MR, angio-MR en cardio-MR. Vooral de mogelijkheid tot functionele MR, waarbij hersenactiviteit in beeld gebracht wordt, opent nieuwe perspectieven voor het preoperatief onderzoek. Het AZ Sint-Lucas staat hiermee aan de absolute top qua technologie.
De voorbije vier jaar is overigens ontzettend zwaar geïnvesteerd in apparatuur. Met twee MR’s, drie spiraal CT’s waarvan één met multi-slice, twee echografietoestellen en een angiografietoestel hebben wij de perfecte uitrusting in huis. Een hoger niveau is vandaag nergens elders voorhanden.
Een nieuw en gestructureerd opleidingsprogramma voor verpleegkundigen zorgt er bovendien voor dat deze top-technologie optimaal aangewend wordt. Er werd ook hard gewerkt aan de verwerking en verdeling van de protocols. Alle verslagen zijn momenteel direct te consulteren op MedLucas (een intern informaticanetwerk), met tijdswinst voor de clinici als gevolg.
Verder zijn de radiologen, zoals reeds gemeld, op het ogenblik actief bezig met subspecialisatie. De geneeskunde in het algemeen maakt grote sprongen en de verwijzende artsen willen logischerwijze het maximum halen uit de door hen aangevraagde onderzoeken. Meer dan vroeger zullen we evolueren naar teamwork met onze verwijzers.

De reorganisatie is doorgevoerd, de wachttijden zijn maximaal weggewerkt, de kwaliteit van de beelden is geoptimaliseerd, de apparatuur staat op punt, de radiologen subspecialiseren zich: de dienst medische beeldvorming heeft alles gerealiseerd?
Dr. Delens: Zo ver zou ik niet durven gaan. De evoluties gaan razendsnel en het komt erop aan om bij te blijven. In de nabije toekomst zal vooral aan het digitaliseren en het versturen van de beelden met het PACS-systeem gewerkt worden. PACS staat voor Picture Archiving and Communication System. Het uiteindelijke doel is om beelden en protocols samen met het patiëntendossier te kunnen bijhouden en versturen. Nu al worden beelden naar collega’s gemaild, maar het systeem staat nog in de kinderschoenen. Het is een geleidelijk proces dat nog zware investeringen zal vergen. Niet iedereen is er onmiddellijk voor gewonnen, maar wie het uitprobeert is meteen van de meerwaarde overtuigd.
Radiologie onder vuur
Het klinkt allemaal heel mooi en veelbelovend, maar ondertussen krijgen de technische diensten in België, waaronder de radiologie, bakken kritiek te verwerken. Om de investeringen te laten renderen, wordt er naar verluidt aan overconsumptie gedaan?
Dr. Delens: Er bestaan ongetwijfeld mistoestanden, zoals in elk beroep. Je mag echter niet veralgemenen, zoals de politiek nu doet. Ik begrijp die strategie wel hoor: heel doeltreffend als er bespaard moet worden. En er zijn wel degelijk ziekenhuizen die duidelijk te ver gaan, maar zeker niet het AZ Sint-Lucas. Algemeen zit Vlaanderen aan 93% van zijn budget voor medische beeldvorming, Brussel aan 112% en Wallonië aan 110%. Vlaanderen boet dus mee voor de overconsumptie in de andere gewesten. En er zijn ook cijfergegevens op het niveau van de ziekenhuizen. De studie over onderzoeken bij appendicitis die minister Frank Vandenbroucke geregeld aanhaalt is heel duidelijk: het AZ Sint-Lucas doet niet aan overconsumptie, we behoren tot de beste ziekenhuizen.
De overschrijding van de budgetten heeft overigens ook met de stijgende kostprijs van de geneeskunde te maken. Dat is iets helemaal anders dan overconsumptie. De mensen willen nu éénmaal het beste. Patiënten worden veeleisender. Op het internet lezen ze over de allernieuwste apparaten en mogelijkheden, stappen naar hun huisarts of hun arts en eisen een welbepaald onderzoek. Artsen komen soms in een lastig parket. Dat soort “gedwongen” onderzoeken is een realiteit, het is een probleem dat we moeten onderkennen.
Hoe dan ook, de medische beeldvorming zal in de toekomst een belangrijke rol blijven spelen. De technologische evoluties verdiepen ons medisch inzicht, versterken onze medische kennis. Al onze mogelijkheden zijn erop gericht de patiënt zo goed mogelijk te helpen. Uit respect voor de patiënt én uit liefde voor het vak. Ik ben ervan overtuigd dat voor de radiologie, in nauwe samenwerking met de verwijzers, een mooie toekomst is weggelegd.