Gedurende 3 jaar heeft AZ Sint-Lucas een spaarpotje aangelegd om de nieuwe bedden aan te kopen. De totale kost bedroeg uiteindelijk 2.311.686 euro. Dat is niet weinig, maar de voordelen voor de patiënt én de medewerker zijn talrijk. Zo kan de patiënt het bed op een eenvoudige manier zelf bedienen, zodat hij niet steeds de hulp nodig heeft van een verpleegkundige. Dat scheelt al heel wat in de werklast van de verpleegkundige. Bovendien wordt de ontwikkeling van doorligwonden tegengegaan door de speciale matras en de mogelijkheid om verschillende wisselhoudingen aan te nemen. Ook op het vlak van ergonomie betekenen de nieuwe bedden een hele verbetering: de ideale werkhoogte kan makkelijk worden ingesteld en er moet minder verbed worden.

Decubituspreventie

Serge Van Criekinge en Carine Vandendries (werkgroep wondzorg/decubitus) kunnen de komst van de nieuwe bedden alleen maar toejuichen. “De nieuwe bedden zijn uitgerust met een visco-elastische traagfoam matras”, aldus Carine Vandendries. “Deze matrassen reageren op de lichaamstemperatuur en gaan de elasticiteit aanpassen aan de vorm van het lichaam. Hierdoor ontstaat er een optimale drukverdeling en verkleint het risico op doorligwonden aanzienlijk. Doorligwonden ontstaan door een langdurig inwerkende druk en schuifkracht op de huid en de onderliggende weefsels. De bloedbevoorrading wordt verstoord, waardoor er verwondingen kunnen ontstaan. Deze wonden kunnen allerlei vormen aannemen: van een rood verkleurde huid tot een diepe, open wonde ter hoogte van de drukplaatsen. Preventie van decubitus is uiterst belangrijk. Naar aanleiding van de nieuwe bedden werd de procedure rond decubituspreventie bijgewerkt en werd er een opleiding georganiseerd. Verpleegkundigen leerden er hoe ze de posities van het bed optimaal kunnen gebruiken in de strijd tegen decubitus. De nieuwe bedden hebben enorme gebruiksmogelijkheden. Om er goed mee overweg te kunnen, raden we de medewerkers dan ook aan om er actief mee te experimenteren. Ga zelf eens in het bed liggen, test alle mogelijke houdingen uit en voel het verschil.”

Standjes

“De patiënt de houding geven die bij hem past, werkt therapeutisch”, weet Serge Van Criekinge. “Bij de Trendelenburghouding worden de benen hoger gebracht. Deze positie wordt toegepast bij mensen met een te lage bloeddruk of bij de drainage van vocht. Cardiaal en respiratoir belaste patiënten gaan we zo veel mogelijk een rechtzittende of half rechtzittende houding geven. Traditioneel gaat deze houding gepaard met hoge druk en schuifkrachten. Door het toepassen van de Fowlerhouding of relaxhouding, kunnen we de patiënt een half rechtzittende houding geven met veel lagere druk en schuifkrachten. Hierdoor kunnen we het risico op decubitus bij heel wat patiënten verminderen. De zijlig in een 30° positie is dé houding waarbij het contactoppervlak ter hoogte van het bekken het grootst is. De druk kan beter gespreid worden en is dus lager.
Wanneer dit nodig zou zijn kan het bed met één druk op de knop terug in een volledige vlakke positie gebracht worden voor bijvoorbeeld reanimatie.”

Ook de patiënt is een belangrijke partner in de preventie van een doorligwonde. Aan de hand van een folder wordt de patiënt actief betrokken bij de preventie. “De patiënt kan door een druk op de knop zelf zijn houding veranderen”, vertelt Serge Van Criekinge. “In de folder beschrijven we welke houdingen ze best kunnen aannemen om doorligwonden te voorkomen.
Verder proberen we de decubituspreventie te optimaliseren door interne kwaliteitstoetsing. Op afdelingsniveau lichten de referentieverpleegkundigen wondzorg en decubitus het gebruik van de bedden en de hulpmiddelen door. Met de nieuwe bedden kunnen we een hoge standaard van zorgverlening garanderen. Het is een mooie investering van het ziekenhuis.”

Ergonomie

Ook Jacques Bracke (tilcoach-ergonoom) is overtuigd van de nieuwe aanwinst: “Met de overstap van een vast, niet in hoogte verstelbaar bed, naar een multifunctioneel bed dat elektrisch bediend kan worden is het eerste ergonomisch voordeel al genoemd. De bedden worden elektrisch bediend en dus niet met mankracht. De regelmogelijkheden van het bed dienen in de eerste plaats om de patiënt zo comfortabel mogelijk te installeren. Ook voor de medewerker die de patiënt in bed moet verzorgen zijn er allerlei regelstanden. Zo kan de zorg in de meest gunstige omstandigheden qua werkhoogte en bereikbaarheid worden toegediend.”

“We hebben ervoor gekozen om slechts één type bed aan te schaffen voor het hele ziekenhuis. Dat moet de transfer van patiënten in de toekomst makkelijker maken. Doordat het bed mee verhuist met de patiënt, worden verbeddingsmanoeuvres vermeden. Alweer minder hef- en tilwerk voor de medewerker. Alle andere ergonomische hulpmiddelen zoals tilliften, bedliften, glijlakens en bedmovers zijn compatibel met de nieuwe bedden.
De werkhoogte van de bedden is instelbaar via beveiligde voetpedalen. Achteraan het bed is er een therapeutisch bedieningspaneel waarmee het bed in allerlei posities kan gebracht worden om het comfort van de patiënt te verbeteren of een behandelingspositie in te stellen. En de patiënt kan zichzelf comfortabel positioneren met het bedieningspaneel aan het hoofdeinde van het bed. De voordelen zijn vrij duidelijk. Het bed kan op een correcte werkhoogte worden gebracht, zodat de verpleegkundige een zo veilig mogelijke werkhouding kan aannemen. Doordat de patiënt het bed ook zelf kan bedienen, worden de medewerkers minder gestoord, dus daalt de werkdruk. De patiënt kan ook in volledige zitpositie gebracht worden, zonder dat hij daarvoor het bed moet verlaten. Voor de kritische diensten is dat een enorm voordeel en het bespaart veel hef- en tilwerk.”

Veiligheid en rijvaardigheid

De nieuwe bedden beantwoorden ook aan de wettelijke bepalingen. “In het midden moet een open ruimte voorzien zijn tussen de hekkens”, weet Jacques Bracke. “Zo kan de patiënt het bed verlaten zonder zich ernstig te verwonden. We zien dit vooral bij patiënten die niet in aanmerking komen voor fixatie, maar in een verward moment toch proberen het bed te verlaten. Als er een vluchtopening voorzien is, komen ze meestal op hun voeten terecht en zijn er minder ongevallen.”

De nieuwe bedden vereisen ook wat rijvaardigheid. “Doordat de bedden vijf wielen hebben, waarbij het centrale wiel het stuurwiel is, is er een andere rijtechniek nodig. Nieuwe medewerkers krijgen tijdens de verplichte inscholing een demonstratie van de mogelijkheden van de bedden. De correcte toepassing in het kader van de ergonomie wordt nog eens grondig uit de doeken gedaan. Voor de rest is het oefenen geblazen.”