Prostaatbiopsie

De prostaat

De prostaat is een klier die zijn functie heeft bij de voortplanting van de mens. De prostaat maakt een vocht aan dat van belang is voor het in leven houden van de zaadcellen tijdens en na de zaadlozing. Bij het orgasme van de man zullen de prostaat en de blaashals samentrekken zodat het zaadvocht naar buiten gestuwd wordt uit de penis. De prostaat staat onder controle van het mannelijke hormoon testosteron dat geproduceerd wordt in de teelballen. Onder invloed van dit hormoon dat nodig is voor heel wat functies in het lichaam (vethuishouding, spierkracht, libido enzovoort), blijft de prostaat je leven lang groeien.

Waarom een biopsie?

Bij sommige mannen vormen zich naast de goedaardige prostaatcellen ook kwaadaardige prostaatcellen in de prostaat. In dat geval spreken we van prostaatkankercellen. Wanneer je uroloog aan deze diagnose denkt, stelt hij een prostaatbiopsie voor.

Dat kan om verschillende redenen:

• Eén van die redenen is een verhoogd PSA. PSA staat voor prostaat specifiek antigen en is een eiwit dat geproduceerd wordt door prostaatcellen. Zowel goed- als kwaadaardige cellen produceren PSA en de hoeveelheid PSA die ‘normaal’ is hangt af van de grootte van de prostaat. Prostaatkankercellen produceren te veel PSA, waardoor het PSA te hoog is voor het volume van de prostaat.
• Een tweede mogelijke reden om aan prostaatkanker te denken is een verdacht rectaal onderzoek. Wanneer je uroloog ter hoogte van de prostaat een verharding voelt, kan dat wijzen op prostaatkanker.
• Een derde mogelijke reden is een afwijkende echografie van de prostaat of een afwijkende bevinding op een MRI-scan van je prostaat.

Er zijn twee technieken voor een prostaatbiopsie:

• De transperineale biopsie
• De transrectale biopsie

Jouw arts kiest de techniek op basis van jouw klinische situatie. De voorbereiding is verschillend per onderzoek.

De transperineale techniek gebeurt onder een korte algemene verdoving (dagopname). De transrectale techniek gebeurt meestal onder lokale verdoving (ambulant).

De transrectale techniek

We nemen de biopten meestal af onder lokale verdoving op de raadpleging urologie (ambulant).

Voor dit onderzoek vragen we je om je onderkledij uit te trekken. Je ligt op je linkerzijde met je rug naar de onderzoeker toe of in rugligging in de beenhouders. De echoprobe wordt overtrokken met een latex condoom om het onderzoek te kunnen uitvoeren. We spuiten eerst een verdovend middel in om de prostaatloge te verdoven en laten het even inwerken. De uroloog beslist op basis van de echobeelden waar hij de biopsie van de prostaat zal nemen.

Als je voordien een MRI-onderzoek liet uitvoeren, houdt je uroloog rekening met die beelden. Afhankelijk van onder andere de grootte van je prostaat beslist de uroloog hoeveel biopsies nodig zijn (doorgaans tussen 8 en 12 biopsies).

Het toestel dat de biopsies neemt maakt telkens een luide klik. Je kunt de biopsies voelen, maar de meeste mannen ervaren dit als een korte prik die niet pijnlijk is. Na de biopsies krijg je een verband dat je in je onderbroek kan leggen. Dat dient om eventueel bloed op te vangen gedurende de eerste 24 uur na de biopsie.

De transperineale techniek

We nemen de biopten af onder een korte algemene verdoving (15-20 minuten) via een dagopname.

Er gebeurt vooraf altijd een MRI-onderzoek van de prostaat zodat we de verdachte zone beter kunnen herkennen en we de biopten op de juiste plaats afnemen (fusie biopsie). Afhankelijk van onder andere de grootte van je prostaat beslist de uroloog hoeveel biopsies nodig zijn (doorgaans tussen 8 en 12 biopsies).

Voorbereiding voor de biopsie

• Als je bloedverdunners inneemt, zal de uroloog je mogelijks adviseren om die tijdig te stoppen. Sommige bloedverdunners mogen gestopt worden, andere absoluut niet.
• Het is wenselijk dat je endeldarm zo leeg mogelijk is. Daarom adviseren we je om enkele uren voor de biopsie stoelgang te maken. Een lavement kan helpen (je krijgt een voorschrift mee bij de planning van het onderzoek).
• Tenzij er een algemene verdoving voorzien wordt, is het niet nodig om voor de biopsie nuchter te blijven. Een erg zware maaltijd kort voor de biopsie raden we wel af.

Transrectale biopsie

• Je krijgt een antibioticum voorgeschreven. Dat moet je 2 uur voor de biopsie innemen.

Transperineale biopsie

• Je moet nuchter blijven. Als de biopsies gepland staan in de namiddag mag je mogelijks nog een licht ontbijt nemen.
• Antibiotica zijn niet noodzakelijk.
• Een urineonderzoek via de huisarts 1 week voor het geplande onderzoek is aangewezen om een urineweginfectie uit te sluiten.

Na de biopsie

• Fietsen en zware inspanningen vermijd je best gedurende 48 uur.
• Het is normaal dat je lichte rode verkleuring van de urine of stoelgang kan hebben de eerste 48 uur na de biopsie. Het is ook normaal dat je bloed in de zaadlozing hebt gedurende enkele weken na de biopsie.
• De uitslag van deze biopsie laat vaak een week op zich wachten. Je krijgt opnieuw een afspraak bij de uroloog om het resultaat te bespreken.
• Alarmsymptomen voor een dringende medische herevaluatie zijn koorts (>38°C) en de onmogelijkheid om te plassen door klonters.

Transrectale biopsie

• Na de biopsie kun je meteen naar huis.

Transperineale biopsie

• Na de procedure blijf je nog twee uur in observatie tot je goed wakker bent en normaal geplast hebt.
• Je mag bij ontslag niet zelf met de auto rijden tot de ochtend na de procedure.
• Je hebt een klein wondje (4-tal mm) tussen de balzak en de anus dat gehecht werd met een verteerbare hechting. Er is geen verdere nazorg nodig.