Wakkere hersenoperatie

Bij het verwijderen van een gezwel in de hersenen, is het doel om een gezwel (of bloedvatafwijking) zo volledig mogelijk weg te nemen maar de functie van de aanliggende delen van de hersenen maximaal intact te laten.

Om dat te bekomen, worden verschillende technieken gebruikt zoals het uitvoeren van nauwkeuriger beeldvorming vóór de ingreep en technieken om het onderscheid tussen normaal en abnormaal weefsel tijdens de operatie zo goed mogelijk te maken.

Er bestaat ook een mogelijkheid om de functie van een bepaald deel van de hersenen te testen tijdens een ingreep. Wanneer een gebied van de hersenen verantwoordelijk is voor gevoel of kracht in de ledematen of het gelaat, kan dat gebied met een elektrisch stroompje gestimuleerd worden. Op die manier kunnen bewegingen of tintelingen in de ledematen of het gelaat uitgelokt worden. Wanneer een gebied van de hersenen dat verantwoordelijk is voor een taalfunctie, elektrisch gestimuleerd wordt zal het niet meer mogelijk zijn om een voorwerp te benoemen of een taal-taak uit te voeren.

Daarom worden sommige hersenoperaties onder wakkere omstandigheden verricht.

In een eerste fase van de ingreep wordt bij een slapende patiënt overgegaan tot het openmaken van de schedel en de hersenvliezen. Wanneer de hersenen vrij liggen, wordt de patiënt wakker gemaakt.

In deze tweede fase kunnen de delen van de hersenen in de nabijheid van het gezwel elektrisch gestimuleerd worden en kan op deze manier uitgemaakt worden of deze gebieden verantwoordelijk zijn voor kracht, gevoel of voor een taalfunctie. De patiënt krijgt op een scherm voorwerpen of woorden te zien die moeten benoemd of gelezen worden. Tijdens deze opdrachten worden de hersenen gestimuleerd. Wanneer het, tijdens de stimulatie, tijdelijk niet meer lukt deze opdracht uit te voeren, weten we dat deze gebieden verantwoordelijk zijn voor een taalfunctie. Op deze manier kan bepaald worden of deze zones in de hersenen veilig kunnen benaderd worden om een nabijgelegen gezwel ruim te verwijderen en geen risico te lopen op een functieverlies na de ingreep.

Wanneer het gezwel veilig verwijderd is en de neurologische functies intact bleven, wordt in een derde fase de patiënt terug in slaap gebracht om de schedel opnieuw te sluiten.

Het uitvoeren van een dergelijke ingreep brengt heel wat voorbereiding met zich mee door een team van verschillende deskundigen. Niet voor elk type gezwel of voor elke lokalisatie in de hersenen is een operatie onder 'wakkere' omstandigheden een meerwaarde. Het is dan ook aan de chirurg om te bepalen of een dergelijke ingreep zinvol is en aan het voltallige team om te beoordelen of een operatie op deze manier onder veilige omstandigheden kan gebeuren.

Voor de operatie

• U onderging al bepaalde onderzoeken (RX, CT, MRI ...).
• Er werd samen met de neurochirurg een planning gemaakt.
• U kreeg informatie over de tumor of vasculaire malformatie, de ingreep en het belang van uw
  medewerking.
• De anesthesist gaf informatie over het wakker maken tijdens de ingreep en het belang van een goede houding op de operatietafel.
• De neurologopedist gaf uitleg en bereidde u voor met taaltesten (Dutch Linguistic Intraoperative
  Protocol) op uw belangrijke rol als ‘gids’ tijdens het wakkere deel van de operatie.

De dag van de operatie

Aankomst in het ziekenhuis

Een dag voor de operatie wordt je opgenomen op Inwendige 4. Een medewerker van ons team ontvangt u en begeleidt u naar de kamer. De verpleegkundige:

• maakt een anamnese op (algemene vragenlijst);
• overloopt uw medicatie;
• kijkt de meegebrachte onderzoeken na;
• geeft uitleg over uw verblijf in ons ziekenhuis.
• Als het nog niet gebeurd is, krijgt u nog preoperatieve standaardonderzoeken (bloedafname, cardiogram en een longfoto).

De neurologopedist komt langs om samen de taaltesten te hernemen. De oncologische verpleegkundige komt langs voor een kennismakingsgesprek. Soms is er nog een bezoek van de anesthesist die uw dossier nakijkt. De anesthesist bepaalt welke medicatie nog moet ingenomen worden. Heeft u nog vragen, stel ze gerust aan de anesthesist. Dagelijks komt een van onze neurochirurgen langs. Zij geven de belangrijke
elementen van uw medische conditie aan elkaar door.

Voor de operatie

• Tijdens de ingreep bent u nuchter. U mag vanaf middernacht niets meer eten en drinken.
• Er wordt geen slaapmedicatie toegediend om een optimale medewerking te verkrijgen tijdens het wakkere deel van de ingreep. Op advies van de anesthesist wordt de nodige thuismedicatie toegediend.
• Soms moet u Gliolan opgelost in water drinken. Deze contraststof kleurt het tumorweefsel tijdens de ingreep.
• De verpleegkundige informeert u op welk tijdstip d ingreep ongeveer plaatsvindt.
• Verwijder juwelen, contactlenzen, tandprothesen, andere prothesen ...
• De enige toegelaten kledingstukken zijn een operatiehemd en antiflebitiskousen. Heeft u zo'n kousen thuis, breng ze dan gerust mee.
• Draagt u een bril? Neem deze mee naar de operatiezaal voor de testen.

Transport naar de voorbereiding

Een medewerker van het patiëntenvervoer brengt u naar de voorbereiding waar de collega’s van de operatiezaal u ontvangen en verder begeleiden.

De ingreep

• Er wordt veel aandacht besteed aan uw positionering op de operatietafel zodat u comfortabel ligt tijdens de wakkere fase.
• Het wakkere deel van de ingreep duurt zo'n twee uur. U voert constant de gekende taaltesten uit terwijl we ook uw motoriek controleren. De anesthesist, neurologopedist en operatieverpleegkundigen observeren uw toestand en beantwoorden graag uw vragen.

Na de ingreep

U wordt wakker in de ontwaakzaal (PAZA). We observeren u tot u voldoende wakker bent. Daarna gaat u naar de afdeling intensieve zorgen (IZ) waar u één of twee nachten verblijft.

Verdere verblijf op de afdeling

• U krijgt een verpleegkundige toegewezen die de nodige observaties verder uitvoert.,
• U krijgt regelmatig pijnmedicatie volgens het pijnschema, aangepast aan uw noden.
• Wij volgen uw bloeddruk, pols, temperatuur en bewustzijn op.
• Het belang van een goede houding in bed wordt uitgelegd. Het is belangrijk dat u niet te plat ligt om vochtophoping ter hoogte van de wonde te voorkomen.
• Taal, slikken, beweging en psychische toestand worden opgevolgd en doorgeven aan de kinesitherapeut, logopedist en arts.
• Als er thuishulp of revalidatie moet voorzien worden, wordt er contact opgenomen met de sociale dienst. Omdat de wachttijden soms lang zijn, is het belangrijk om dat zo vroeg mogelijk mee te delen.
• Enkele dagen na de ingreep wordt een controlescan uitgevoerd.

Ontslag uit het ziekenhuis

• Vraag uw arts naar eventuele attesten of formulieren die u nodig heeft bij ontslag (bv. afwezigheidsattest voor werk/school, attest voor het ziekenfonds ...).
• Instructies voor de wondzorg en de datum waarop de hechtingen verwijderd mogen worden, vindt u terug op de ontslagbrief.
• U krijgt bij ontslag ook de medicatiebrief mee.
• Het is belangrijk om bij thuiskomst uw huisarts te verwittigen.

Opvolgafspraak

• De neurochirurg ziet u graag terug na de ingreep. Bij je ontslag krijgt u een precieze datum voor de opvolgafspraak.
• Er worden eventueel verdere afspraken meegegeven voor kinesitherapie of logopedie.
• Bij bestraling of chemotherapie zal er een voorbereidend gesprek gepland worden. Achteraf worden de nodige afspraken gemaakt en een planning meegedeeld op de dienst oncologie-radiotherapie. De oncologische verpleegkundige begeleidt u in dat traject.