Beweging en kanker

Waarom is beweging zo belangrijk?

• Door een goede fysieke gezondheid kun je je dagelijkse activiteiten beter aan. Je zal je minder snel afhankelijk voelen van anderen.
• Bewegen onderhoudt de spiermassa. Voldoende spiermassa zorgt dat je beter bestand bent tegen mogelijke bijwerkingen bv. van de chemokuur, een operatie … Een betere fysieke conditie zorgt voor een beter herstel van de behandeling.
• Bewegen heeft ook een positieve invloed op je mentale gezondheid. De focus eens verleggen naar een fysieke activiteit brengt mentale rust, het verbetert je gemoedstoestand. Onderzoek wees ook uit dat beweging angst en depressie vermindert.
• Beweging bevordert ons immuunsysteem, waardoor je afweer ook verbetert.

Bewegen tijdens je opname

Om je verblijf zo vlot mogelijk te laten verlopen, is het belangrijk dat je snel terug begint te bewegen. Gedoseerd bewegen heeft een positieve invloed op je herstel en je hebt minder kans op complicaties. Hoe vlotter je revalideert, hoe beter je je lichaam voorbereidt op mogelijke volgende behandelingen (chemo-, radiotherapie …).

Enkele adviezen hierbij zijn:

• Probeer elk uur toch wat te bewegen. Dat kan een wandeling zijn op de gang, maar lukt dat nog niet, dan kan je wellicht
  wel al oefeningen vanuit je bed of stoel uitvoeren.
• Probeer zo veel mogelijk uit bed te zijn en je bed enkel te gebruiken om in te rusten. Probeer dus aan tafel te eten
  en niet in bed als dat lukt.
• Het is beter meerdere korte beweegmomenten in te lassen, dan lang aan een stuk te oefenen. Doseren is hier dus de kunst!
• Zorg voor stevig schoeisel om in de gang te kunnen wandelen om vallen met uw pantoffels zeker te voorkomen. Gebruik je thuis een hulpmiddel bij het stappen, neem dat dan ook zeker mee naar het ziekenhuis.

Ademhalingsoefeningen

Na een operatie kan je last hebben van slijm. Probeer dan het volgende:

• Adem diep in en houd na het inademen de adem even vast. Herhaal dit 5 keer.
• Adem rustig in via de neus. Tuit de lippen en beetje en adem langzaam tussen de lippen uit. Zo voel je een kleine druk bij het uitademen. Doe dit ook 5 keer.
• Adem terug rustig in, adem daarna krachtig uit met een open mond en laat hierbij de keel los. Dat heet huffen, zoals je een spiegel wil laten aandampen. Herhaal dit 3 keer.
• Hoest nu 3 keer.

Deze stappen mag je gerust om het uur eens uitvoeren. Als je helemaal geen last hebt van slijm, hoef je dat uiteraard niet te doen.

Krachtoefeningen

De volgende reeks oefeningen mag je 3 à 4x/ dag uitvoeren, probeer steeds 3 reeksen van 10 herhalingen uit te voeren. Laat voldoende rust tussen de verschillende oefeningen in.

• Ga op bed liggen met uw benen gestrekt. Duw hierbij de beide knieën zo hard je kan naar beneden, in de matras, en trek hierbij actief
  de tenen naar je toe. Probeer deze positie 5 seconden vast te houden. Daarna laat je ontspannen alles terug los.
• Ga zitten op een stoel met de voeten volledig gesteund op de grond. Trek de tenen en voorvoet actief naar je toe zodat deze loskomen van de grond en enkel de hiel nog contact maakt met de grond. Tel tot 3 vooraleer je terug volledig ontspant.
• Ga zitten op een stoel, terug met de voeten volledig gesteund op de grond. Neem een gewichtje in de hand (bv. een flesje water van 0,5 liter). Laat je hand rusten op je bil en breng van hieruit het gewichtje naar je schouder door de elleboog te plooien. Breng daarna het gewichtje terug naar de bil.
• Ga zitten op een stoel met de voeten volledig gesteund op de grond. Zorg hierbij dat de voeten ongeveer op heupbreedte gepositioneerd staan. Ga vanuit deze positie helemaal rechtstaan en zorg dat de knieën hierbij helemaal gestrekt zijn. Ga daarna rustig terug neerzitten.
• Ga achter je stoel staan en hou je eventueel vast aan de leuning van de stoel. Zorg hier opnieuw dat de voeten op heupbreedte staan. Ga nu op de toppen van de tenen staan door je hielen van de grond af te drukken. Laat daarna rustig terug zakken.

Lukken deze oefeningen behoorlijk en smaakt het naar meer? Dan mag je al eens de oefenbundel ter hand nemen en deze oefeningen uitproberen. Beperk je voorlopig tot 30 seconden voor elke oefening.

Bewegen tijdens je therapie

Tijdens deze periode moet je voor ogen houden dat het belangrijk is om je spiermassa, spierkracht en conditie zo veel mogelijk te onderhouden. Hoe minder ‘verval’ je hier toelaat, hoe sneller de revalidatie nadien ook zal verlopen. Hier zijn er enkele belangrijke pijlers:

• Spierkracht: Probeer zo weinig mogelijk spiermassa te verliezen. Verschillende onderzoeken wezen uit dat krachttraining voor kankerpatiënten positieve effecten heeft. Wie over voldoende spiermassa beschikt, is beter bestand tegen de verschillende behandelvormen (chemo-, radiotherapie, operatie).
  • De dagen na je chemokuur kun je je even niet in staat voelen om oefeningen te doen. Dat is helemaal niet erg. Vanaf dat je voelt dat het wel weer zou lukken voor je lichaam, kun je de oefeningen gewoon terug hervatten. Mogelijk is dit terug even op een lager pitje als net voor de chemokuur. Ook dit is helemaal niet erg!
  • Spierkracht trainen is volledig veilig en voor alle leeftijden. Zelfs intensief trainen kan, over je grens gaan is natuurlijk niet de bedoeling.
• Conditie/uithoudingsvermogen: Wat deed je aan beweging/sport op het moment van de diagnose? Ging je dagelijks een uur wandelen met de hond, probeer het dan op goede dagen nog steeds te doen. Lukt het de ene dag maar 40 minuten en de andere dag wel een uur: zeer goed, je doet wat je kan! Al duurt de wandeling maar een kwartier, alles is beter dan niets. Maar het is niet de bedoeling om vanaf nu dagelijks 2u met de hond te gaan wandelen. Stel haalbare doelen.
  Ging je wekelijks 2x/week anderhalf uur sporten? Kun je dit verder zetten? Perfect! Al zit de kans er wel in dat je na een tijdje moet overschakelen naar een ‘light versie’, bv. 1x/week een uurtje of 2x/week een half uurtje. Probeer te doen wat er lukt, zonder te forceren. Je sport helemaal opzeggen zou zonde zijn, want dit is wellicht iets dat je graag doet en dat ook je zinnen even kan verzetten. Het fysieke voordeel is daarbij mooi meegenomen, al is het misschien niet meer op het niveau dat je gewend was. Maar door het niet op te geven, zul je nadien sneller weer je gewenste niveau bereiken.
• Wat we vooral willen duidelijk maken: als je nooit een sporter bent geweest, is het tijdens een kankerbehandeling al zeker niet het moment om er één te worden, maar we zouden je toch graag adviseren om te starten met enige vorm van beweging. Elke dag een half uurtje wandelen of fietsen (kan ook op de hometrainer) geeft al een verbetering van je conditie.
• Lenigheid: Je spieren op een optimale lengte houden door af en toe ook wat stretching in te bouwen tijdens je fysieke activiteit is zeer goed om geen overbelasting of letsels op te lopen. Je kunt je bewegingssessie starten en/of eindigen met stretching. Je lenigheid kan afgenomen zijn door de behandeling (operatie, chemotherapie, radiotherapie …) of door toegenomen inactiviteit.
• Evenwicht: Onder invloed van verschillende factoren kan ook je evenwicht beïnvloed worden, dus af en toe enkele simpele evenwichtsoefeningen inbouwen is ook een goed idee.

Algemene tips

Probeer beweging op een eenvoudige manier in te bouwen in je dagelijkse activiteiten. Bijvoorbeeld:

• Wanneer je tijdens het huishouden meerdere zaken naar boven moet brengen, doe het dan niet allemaal in 1 keer, maar splits dit het op. Zo ga je in 1 uur misschien drie keer de trap op en af in plaats van een keer en kun je dat zien als een extra oefening.
• Maak een klein ommetje bij je dagelijkse wandeling naar de bakker.
• Neem de trap in plaats van de lift, of neem de lift tot aan de derde verdieping en doe de laatste 2 à 3 verdiepingen met de trap… Weet je nog? Haalbare doelen stellen!
• Vaak kun je voor een klein prijsje voor enkele maanden een hometrainer huren bij je ziekenfonds. Zeker een aanrader in de wintermaanden waarbij buiten fietsen er veel minder snel van komt of om de wintermaanden te overbruggen.
• Een stappenteller is ook altijd een leuk en handig middel om jezelf te stimuleren om meer te bewegen. De meeste smartphones beschikken ofwel reeds zelf over een stappenteller of je kunt er een stappenteller-app op installeren. Zo kun je bv. proberen om wekelijks je aantal stappen wat op te trekken. Let er bij de keuze van je bewegingsactiviteit ook vooral op dat je iets doet dat je graag doet. Het samen met iemand doen, doet het je vaak ook gemakkelijker volhouden. En boven alles, plan je activiteit vast in je agenda en laat dit door niets anders aan de kant schuiven. Dit is jouw beweegmoment, jouw me-time, jouw investering in jouw gezondheid!

Bewegen na de behandeling

Uit recente wetenschappelijke literatuur blijkt dat volgende combinatie optimaal is voor (ex-) kankerpatiënten om hun gezondheid en levenskwaliteit te bevorderen:

Weet je niet hoe hier aan te beginnen?

Laat je dan begeleiden door iemand die gespecialiseerd is in het begeleiden van kankerpatiënten, tijdens en na de behandeling.

Je professioneel laten begeleiden heeft als voordeel dat:

• er training op maat kan aangeboden worden, aangepast aan jouw conditie op dat moment;
• de opbouw aangepast kan worden aan jouw kunnen;
• er voldoende aandacht wordt besteed aan de nodige recuperatietijd;
• er specifieke trainingsdoelen kunnen worden opgesteld en nagestreefd met de nodige behandelmiddelen.

Binnen het ziekenhuis is er het WE-Care programma onder begeleiding van een kinesist met een oncologische specialisatie. Elke deelnemer krijgt een gepersonaliseerd plan gericht op het verbeteren van de fysieke conditie, kracht, lenigheid en het actief in beweging blijven. De 26 trainingen gebeuren in een groep van maximum acht personen op maandag- en vrijdagochtend.

Het programma bestaat uit twee modules: bewegen en revalidatie.

Bij de module bewegen wordt één à twee keer per week getraind. De focus ligt hierbij op bewegen en in beweging blijven. Bewegen vermindert namelijk de vermoeidheidsklachten en bevordert het slapen. Patiënten die aan deze module deelnemen zijn patiënten die in (onderhouds) behandeling zijn.

De module revalidatie omvat twee trainingsmomenten per week. Hier is het doel om de persoonlijke conditie te verhogen waardoor de vermoeidheid meer hanteerbaar wordt en dagelijkse activiteiten opnieuw haalbaar worden. Deze module is bedoeld voor patiënten die herstellende zijn van een oncologische of hematologische aandoening.

Naast de fysieke trainingen bieden wij een kennismaking aan met een start to run/walk programma. Doorheen het jaar zijn er ook infosessies rond relaxatie, mindfulness en werkhervatting na kanker waartoe de deelnemers uitgenodigd worden.

Heb je interesse? Spreek je arts, verpleegkundige of psycholoog van het OBT aan en zij zorgen ervoor dat de nodige stappen gezet worden.